Dekkingsgraden stijgen, indexatie pensioen twijfelachtig

De dekkingsgraden van de meeste pensioenfondsen zijn aan het einde van 2010 opgekrabbeld naar waarden rond 105 procent. Daarmee geraken onze pensioenen weer wat verder uit de gevarenzone.   

Volgens de pensioenthermometer van Hewitt bedroeg de dekkingsgraad van het gemiddelde Nederlandse pensioenfonds op 27 december 106 procent. Dat is net een procentje boven de kritische waarde 105. Zitten ze eronder, dan is er een dekkingstekort. Als pensioenfondsen dat overkomt, moeten ze van De Nederlandsche Bank een herstelplan maken. Dat is ook op grote schaal gebeurd.

Nadelige gevolgen
Voor werknemers, slapers en gepensioneerden heeft dat nadelige gevolgen. Indexatie, zeg maar de aanpassing van opgebouwde pensioenen en pensioenuitkeringen aan de inflatie, is dan helemaal van de baan. Als de dekkingsgraad lager is dan 100 procent mogen pensioenfondsen pensioenen van werknemers die van baan veranderen niet overdragen naar een ander pensioenfonds. Indien het nabestaandenpensioen vervalt bij uitdiensttreding betekent dit een fors verlies van datzelfde nabestaandenpensioen. Bij de nieuwe werkgever moet een werknemer dan als het ware weer opnieuw beginnen.

De ultieme maatregel die eigenlijk niemand wil is korting op de pensioenuitkeringen. Begin december waren er vijf pensioenfondsen die een korting hebben aangekondigd. Dat zijn Pensioenfonds Ballast Nedam (-3%), Pensioenfonds Openbare Apotheken (-5%), Stichting Notarieel Pensioenfonds (-1,97%),  Bedrijfstakpensioenfonds voor de Verf- en Drukindustrie (-5,9%) en het Pensioenfonds voor Medewerkers in het Notariaat (-2,1%).

Rentestijging
Op de valreep van 2010 lijkt het ergste leed geleden. Met dank aan de Europese schuldencrisis die ervoor heeft gezorgd dat de rente op de kapitaalmarkt stevig is opgelopen. Zo steeg de rente op een 10-jarige staatslening van 2,3 procent in september naar 3,2 procent op 27 december 2010. Een rentestijging van 1 procent zorgt ervoor dat de dekkingsgraad met circa 10 procent of meer stijgt. Hoe groot de stijging precies is heeft ook te maken met afdekking van het renterisico. Fondsen die dat niet doen of kunnen, zoals het ABP, profiteren maximaal van een rentestijging. Daarnaast zijn ook de rendementen op aandelen in de laatste twee maanden van het jaar toegenomen.

PMT
Toch gaat het niet met alle fondsen even goed. Neem PMT, het pensioenfonds voor Metaal en Techniek. De dekkingsgraad van PMT bleef eind november steken op 91 procent. Een van de oorzaken van de geringe stijging is aanpassing van de sterftecijfers. Mensen leven langer waardoor de verplichtingen van pensioenfondsen toenemen. Dat heeft een lagere dekkingsgraad tot gevolg. Zo had het pensioenfonds in de schoonmaaksector eind november 2010 een dekkingsgraad van 105,1 procent. De meest actuele sterftecijfers zijn daarin nog niet verwerkt.

Indexatie?
Terug naar de beleving van de gewone man. Profiteert zijn pensioen van de verbeterde stemming? Anders gezegd: komen pensioenfondsen terug van hun voornemen om de pensioenen volgend jaar niet te verhogen? Zover is het nog lang niet. In principe indexeren pensioenfondsen gedeeltelijk als de dekkingsgraad tussen 105 en 130 procent ligt. Het is aannemelijk dat de onderkant van dat niveau aan het einde van het jaar wordt gehaald. En tegen die tijd staat indexatie weer eens op de agenda.

Op de nullijn
Zal het ervan komen? Eerlijk gezegd denk ik van niet. In de eerste plaats is indexatie nog steeds voorwaardelijk. Harde dekkingsgraadcijfers ten spijt, als het pensioenfondsbestuur vindt dat het niet verantwoord is zullen de pensioenen volgend jaar op de nullijn blijven. En daar is wat voor te zeggen. Het herstel is nog maar net begonnen en niemand weet of het duurzaam is.

Publicatiedatum: 28 december 2010 

Paul van Hulsen

naar boven