Nog nooit was er zoveel belangstelling voor pensioen. Met dank aan de kredietcrisis die het pensioenbewustzijn een enorme impuls heeft gegeven. Maar daarmee zijn we er nog niet.

Aan pensioenbewustzijn zal onze levende voetballegende niet hebben gedacht toen hij zijn oneliner ‘Elk nadeel heb zijn voordeel’ de wereld instuurde. Sterker, waarschijnlijk bestond het p-woord destijds niet eens.

Dat is nu wel anders. Ondanks ons veel geroemde en solide pensioenstelsel moeten we allemaal nodig naar onze oudedagsvoorziening kijken. Dat vinden geleerde mensen die er verstand van hebben dus het zal wel kloppen. Doen we het niet, dan wacht ons een armoedige oudedag: geen prettig vooruitzicht.

Nu zou je denken dat iedereen wakker schrikt en als de drommel met zijn pensioen aan de slag gaat. Niet dus. De Nederlandse werknemer houdt de boot af, vertrouwt erop dat het wel goed komt of legt de verantwoordelijkheid bij overheid en werkgever.

Waar komt deze passiviteit toch vandaan? Wreekt zich hier het hardnekkige imago van het goudgerande pensioen? Blijven we ons vastklampen aan een roze pensioenwolk, terwijl versobering, ontgroening en vergrijzing ons daar al lang vanaf hebben geduwd? Of vinden we ‘pensioen’ gewoon te moeilijk en houden we ons liever bezig met de noodzakelijkheden en de leuke dingen van het nu? Pensioen, zo lijkt het, is een zorg voor morgen.

Deze zorg-voor-morgen-mentaliteit is op zijn beurt weer een nieuwe zorg. Een riant pensioen is voor de jonge generatie niet meer weggelegd. Dat mindere pensioen kan bovendien nog kariger worden door beruchte pensioenbedervers als echtscheiding, deeltijdwerk, tijdelijk stoppen met werk en verandering van baan. Laten we het allemaal gebeuren, dan krijgen we straks een generatie ouderen die van het minimum moet leven. Voor de senioren van straks is dat zuur, voor de Nederlandse economie als geheel een slechte zaak.

Wat is eraan te doen? In de eerste plaats moet het pensioenbewustzijn omhoog. Overheid, vakbonden en de pensioensector hebben de handen ineen geslagen. Een resultaat daarvan is de website http://www.pensioenkijker.nl/ Een informatieve website. En omdat vergroting van pensioenbewustzijn de doelstelling is, informeert pensioenkijker ons ook regelmatig over de voortgang. Wie het een beetje volgt kan vaststellen dat het de goede kant op gaat. Althans, volgens pensioenkijker.nl

Helaas geven andere onderzoeken een ander beeld. Neem het onderzoeksbureau RenM in Maastricht. Volgens de onderzoekers ‘steken 2,5 tot 3 miljoen werkende Nederlanders hun kop in het zand als het om pensioen gaat.’ Of wat te denken van een onderzoek van onderzoeksbureau ISIZ in opdracht van verzekeraar Paerel Leven. Daaruit kwam naar voren dat 87 procent van de ondervraagden naïef is als het om pensioen gaat. Een onthutsend cijfer. 

Hoe dit te veranderen? Het kan toch niet zo zijn dat we ons pensioen aan de goden toevertrouwen? Niet als we daar zelf iets aan kunnen doen. Maar hoe krijgen we de Nederlander in beweging? Misschien gebruiken we de verkeerde middelen. Alleen informatie geven is kennelijk niet voldoende. Sommigen pleiten voor een schok. Eentje die iedereen voorgoed wakker schrikt.

Hoe paradoxaal het ook mag klinken, het zou best kunnen dat de huidige kredietcrisis die schok kan veroorzaken. Wie de laatste weken de media volgt ziet het gebeuren. Websites, kranten, tijdschriften, radio- en tv-stations, ze buitelen over elkaar heen om de gevolgen van de kredietcrisis voor ons pensioen te belichten. Plots heeft iedereen het over dekkingsgraden, indexatie en pensioenpremie. Ellendige crisis, maar elk nadeel heb zijn voordeel: pensioen is hot.

Blijft de vraag: leidt dit hogere pensioenbewustzijn ook tot actie? Want verhoging van pensioenbewustzijn is goed, het gaat uiteindelijk om de vervolgstappen. Wie pakt die handschoen op en loodst de gealarmeerde pensioendeelnemer door het pensioenbos? De tijd is er rijp voor.

Publicatiedatum: 9 december 2008

Paul van Hulsen

naar boven