Echtscheiding en pensioen

Krijg ik nog pensioengeld van mijn ex? Dat hangt sterk af van de echtscheidingsdatum. 

Gescheiden na 30 april 1995
Gescheiden tussen 27 november 1981 en 1 mei 1995 (Boon/Van Loon-arrest)
Gescheiden vóór 27 november 1981

De ex-partner hertrouwt
De ex-partner overlijdt (1)
De ex-partner overlijdt (2)
Ongehuwd samenwonenden 

Gescheiden na 30 april 1995
U en uw ex-partner hebben te maken met de Wet verevening pensioenrechten. Die regelt dat het ouderdomspensioen dat is opgebouwd tijdens het huwelijk of het geregistreerd partnerschap ieder voor de helft toekomt aan de ex-partners. Dit geldt zowel voor scheidingen vóór de pensioendatum als erna. De pensioenuitvoerder betaalt het pensioen (netto) apart aan u uit.

Het uit te betalen pensioen op het moment van de scheiding moet wel hoger zijn dan het drempelbedrag van bruto € 427,29 per jaar (2011). Anders vindt er geen verevening plaats. Woont u in het buitenland dan is het drempelbedrag het dubbele.

En het ouderdomspensioen dat vóór het huwelijk is opgebouwd? Dat valt in principe buiten de wet. Maar het staat u vrij om ook dat pensioen te verdelen in het scheidingsconvenant, bijvoorbeeld de periode dat u ongehuwd samenwoonde.

Partnerpensioen
Ook het partnerpensioen wordt verdeeld. In de eerste plaats is het van belang te weten of er partnerpensioen is opgebouwd, of dat er sprake is van partnerpensioen op risicobasis. Dit kan per pensioenregeling verschillen. Indien er partnerpensioen is opgebouwd, heeft de ex-partner recht op het deel dat is opgebouwd tot aan de echtscheidingsdatum. Dit geldt ook voor het partnerpensioen in de periode dat u nog niet was getrouwd! Partnerpensioen dat wordt verdeeld bij een echtscheiding heet bijzonder partnerpensioen of bijzonder nabestaandenpensioen.

Partnerpensioen op risicobasis wordt na een echtscheiding niet verdeeld.

AOW, arbeidsongeschiktheidspensioen, vut-uitkeringen en lijfrenten vallen niet onder de Wet verevening pensioenrechten. Toch zal er in geval van een levensverzekering, bijvoorbeeld een lijfrente, vaak een verdeling of toebedeling moeten plaatsvinden. Contant maken van de opgebouwde waarde om tot uitbetaling te kunnen overgaan is meestal onvoordelig. De verzekeraar trekt van het saldo eerst nog (hoge) kosten af. Daarnaast moet u afrekenen met de fiscus met daarbij het risico dat er bovenop de inkomstenbelasting ook nog een fiscale boete wordt geheven, de zogenoemde revisierente. In beginsel is die 20 procent van de poliswaarde.

Vaak krijgt de pensioendeelnemer de mogelijkheid om op de pensioendatum een deel van het ouderdomspensioen om te zetten in partnerpensioen (ook wel nabestaandenpensioen genoemd). Als u dat doet en u gaat scheiden na uw pensioendatum dan behoudt uw ex-partner recht op dat partnerpensioen.

Verdeling van het ouderdomspensioen is een recht, geen plicht. Als beide partners het anders willen regelen kan dat ook. Bijvoorbeeld in het scheidingsconvenant, maar u kunt het ook al vastleggen in de huwelijkse voorwaarden of de partnerschapsvoorwaarden.

De ex-partner die het pensioen niet heeft opgebouwd ontvangt het pensioen op het moment dat degene die het pensioen wel heeft opgebouwd met pensioen gaat. Schuiven met de pensioendatum heeft dus gevolgen voor beide ex-partners.

Scheiding melden bij pensioenuitvoerder
Een echtscheiding moet u binnen twee jaar melden bij de pensioenuitvoerder. Anders weet die niet dat het pensioen wordt verdeeld. Melding kan alleen met het formulier ‘Mededeling van scheiding in verband met verdeling van ouderdomspensioen’. U kunt dit formulier downloaden vanaf de website http://www.postbus51.nl/

Als u de echtscheiding niet binnen twee jaar meldt bij de pensioenuitvoerder krijgt u uw deel niet automatisch uitbetaald. U zult zich dan rechtstreeks moeten wenden tot uw ex-partner.

Conversie
Conversie wil zeggen dat een deel van het ouderdomspensioen en het bijzonder nabestaandenpensioen voorgoed worden omgezet in eigen ouderdomspensioen. Bijzonder nabestaandenpensioen is nabestaandenpensioen dat iemand ontvangt als men ten tijde van het overlijden al gescheiden is.

Beide partners ontvangen hun deel wanneer zij de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Ongeacht of de andere partner in leven is. Het voordeel hiervan is dat de ex die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd, niet meer afhankelijk is van de andere ex-partner. Conversie kan alleen bij echtscheiding of beëindiging van geregistreerd partnerschap. U kunt de keuze voor conversie niet terugdraaien.

Overlijdt degene die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd, dan krijgt de andere ex-partner alleen het bijzonder nabestaandenpensioen terug, maar niet het afgestane ouderdomspensioen.

De pensioenuitvoerder moet met conversie instemmen. U dient het formulier waarin de afspraken over conversie staan plus een kopie van het scheidingsconvenant of de partnerschapsvoorwaarden naar de pensioenuitvoerder te sturen.

Gescheiden tussen 27 november 1981 en 1 mei 1995
Scheidingen in deze periode vallen onder een arrest van de Hoge Raad; het zogeheten Boon/Van Loon-arrest. Dit arrest verdeelt het ouderdomspensioen en het nabestaandenpensioen. Of u aanspraak kunt maken op een deel van het pensioen hangt af van drie voorwaarden:

1. Er was ouderdomspensioen opgebouwd op het moment van de scheiding;
2. U was getrouwd in gemeenschap van goederen. Zoniet, en hebben beide partners elke gemeenschap van goederen uitgesloten (de 'koude uitsluiting'), dan heeft u geen pensioenaanspraken;
3. Er is bij de scheiding en deling van het pensioen geen of niet volledig rekening gehouden met het Boon/Van Loon-arrest.

Pensioenaanspraken die voortvloeien uit het Boon/Van Loon-arrest moet u zelf verhalen op uw ex-partner. U krijgt uw pensioen dus niet uitbetaald via de pensioenuitvoerder. Vaak zal er een gespecialiseerde advocaat aan te pas moeten komen. Voor een verwijzing kunt u terecht bij de vereniging Familierecht Advocaten Scheidingsbemiddelaars (vFAS). Telefoon: 070 – 3626 215, http://www.verenigingfas.nl/ Hier zijn wel kosten aan verbonden.

Gescheiden vóór 27 november 1981
Onder bepaalde voorwaarden had een ex-partner die vóór 27 november 1981 was gescheiden recht op een kwart van het ouderdomspensioen.

• Het huwelijk heeft minstens 18 jaar geduurd;
• Tijdens het huwelijk was er minstens een minderjarig kind;
• Er is nog geen aantoonbare compensatie geweest voor de ontbrekende pensioenopbouw van de ex-partner.

Als u aan deze voorwaarden voldeed had u zich voor 1 mei 1997 bij het ministerie van Sociale Zaken moeten melden met een formulier.

De ex-partner hertrouwt
Wat als de ex-partner die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd hertrouwt? Dan verandert er niets. U blijft recht houden op de verkregen pensioenrechten bij de scheiding. Het kan wel dat er in het pensioenreglement staat dat het bijzonder nabestaandenpensioen vervalt bij hertrouwen. Hierdoor heeft u geen recht op het nabestaandenpensioen als uw ex-partner is overleden.

Heeft uw ex-partner recht op bijzonder nabestaandenpensioen? Dan heeft een eventuele nieuwe partner geen volledig nabestaandenpensioen (een gedeelte gaat naar de ex). En wat als de ex overlijdt voor de pensioendatum? In sommige pensioenregelingen krijgt de nieuwe partner dan ook het deel van de overleden ex. Hertrouwt u na uw 65e, dan is het mogelijk dat uw nieuwe partner helemaal geen recht heeft op een nabestaandenpensioen.

Let op! Als het nabestaandenpensioen op risicobasis is geregeld, heeft een ex na de echtscheiding geen recht op een nabestaandenpensioen. Als u recht had op alimentatie vervalt ook die als uw ex-partner overlijdt. Door deze ongelukkige samenloop kunt u dus zonder inkomen komen te zitten. U kunt dit voor zijn door bij de scheiding een alimentatieverzekering af te sluiten.

De ex-partner overlijdt (1)
Na het overlijden van de ex-partner gaan diens pensioenaanspraken weer terug naar degene die ze heeft afgestaan. Tenzij er bij de scheiding conversie is toegepast. Dan stoppen de uitkeringen aan de overleden ex en behoudt de andere ex hetzelfde pensioen.

De ex-partner overlijdt (2)
Als degene die het ouderdomspensioen heeft opgebouwd overlijdt, stopt het ouderdomspensioen ook voor diens ex-partner. Mogelijk heeft de ex dan wel recht op bijzonder nabestaandenpensioen. De voorwaarden zijn: er is sprake van echtscheiding (geen scheiding van tafel en bed) en het nabestaandenpensioen is op opbouwbasis. 

Gaat u scheiden na uw pensioen en heeft u op de pensioendatum een deel van uw ouderdomspensioen omgezet in nabestaandenpensioen, dan heeft uw ex na uw overlijden eveneens recht op dat nabestaandenpensioen.

Ongehuwd samenwonenden
Voor ongehuwd samenwonenden is er, ongeacht het jaar waarin de relatie is beëindigd, geen wettelijk recht op een deel van het ouderdomspensioen van de ex-partner.

Bijzonder nabestaandenpensioen
Wellicht voorziet de pensioenregeling in een nabestaandenpensioen voor de ongehuwd samenwonende partner. Als dat zo is, kan er ook een recht zijn op nabestaandenpensioen als de ex is overleden en de relatie is voor diens overlijden beëindigd. Dat heet dan een bijzonder nabestaanden- of partnerpensioen. Informeer bij de pensioenuitvoerder naar de voorwaarden.

Houd voor het beste pensioen deze punten in gedachten 

naar boven