Mari Martens, voorzitter van de Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf, was er vroeg bij om het goede nieuws wereldkundig te maken. Dat was in december 2008 toen de stroom onheilsberichten over bevroren pensioenrechten nog op gang moest komen.

Nee dan de schoonmaakbranche. Alle gepensioneerden krijgen er in 2009 een kleine 3 procent bij. Met een verwachte lage inflatie van 2 procent betekent dat dus een koopkrachtverbetering van 1 procent.

Rabobank: volledige prijscompensatie
Eenzelfde positief verhaal bij de Rabobank. Daar kon Bernard Walschots, directeur vermogensbeheer van het Rabobank Pensioenfonds, melden dat de dekkingsgraad van het fonds eind 2008 op 128 procent stond. Goed genoeg voor volledige prijscompensatie in 2009. Ook het spoorwegpensioenfonds (2 procent) zit bij de kleine groep pensioenfondsen die kan indexeren.

Geen verhoging bij de groten
Zet dat eens af tegen de boodschap van het ABP, Zorg en Welzijn, Metalektro en Metaal en Techniek. Hun dekkingsgraden zaten allemaal ver onder de minimaal vereiste 105 procent. En dat betekent in 2009 geen verhoging van het pensioen en de eerstvolgende jaren daarna waarschijnlijk ook niet. Arnold Jager, senior consultant bij Hewitt Associates en bedenker van de pensioenthermometer: "Volgens onze pensioenthermoter heeft het gemiddelde pensioenfonds vijf jaar nodig om weer op 105 procent te komen. Tijdens die herstelperiode mogen de pensioenfondsen niet indexeren. In dit scenario blijven de pensioenuitkeringen dus vijf jaar hetzelfde."

Als het daar tenminste bij blijft. Want als volgend jaar blijkt dat ze in 2015 nog altijd onder 105 procent zitten, dan wordt het afstempelen geblazen. Met andere woorden: korting op de opgebouwde pensioenrechten en de pensioenuitkeringen.

Het geheim: rentebescherming
Vanwaar het verschil? De ineengestorte financiële markten en de gedaalde marktrente raken toch iedereen evenveel? Dat nu blijkt een misvatting. Neem het Bedrijfstakpensioenfonds voor het Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf. Dit fonds zat voor 20 procent in aandelen, tegen 39 procent voor het gemiddelde pensioenfonds. Belangrijk is ook het afdekken van het renterisico. Daalt de rente, dan daalt de dekkingsgraad ook. Bij de schoonmakers en glazenwassers was dit risico voor 75 procent afgedekt (50 procent voor het gemiddelde pensioenfonds).

Dan het Rabopensioenfonds. Het bestuur besloot in 2007 een beschermingsconstructie te nemen die het vermogen beschermde tegen rentedaling. Die voorziening drukte in 2007 het rendement, maar behoedde het fonds in 2008 voor een forse daling van de dekkingsgraad. Zonder de bescherming zou die net als bij veel andere pensioenfondsen onder de 100 procent zijn gezakt, aldus Walschots tegen NRC Handelsblad.

Verkeerde keuze
Dat roept de vraag op: waarom hebben de andere pensioenfondsen niet voor bescherming tegen rentedaling gekozen? Volgens Eelco Brinkman, bestuursvoorzitter van APG, is het vermogen van het ambtenarenpensioenfonds te groot om het renterisico te kunnen afdekken. Ook zouden er eenvoudigweg geen producten te koop zijn waar dat mee zou kunnen. Maar er is ook nog een andere reden. Indekking tegen het renterisico houdt in dat het vermogen van een pensioenfonds niet meer profiteert van een rentestijging. En dat zou wel eens het verschil kunnen maken tussen wel of niet (geheel) indexeren. Een keuze die, achteraf bezien, verkeerd heeft uitgepakt.

Paul van Hulsen

Publicatiedatum: 4 maart 2009

naar boven